على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1224
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
را كه بدان گوسپندان را با هم مىخوانند . حر ( her ) ا . ع . فرج زن . ج : احراح . حر ( harr ) ا . ع . گرما . ج : حرور و احارير . و زجر است مر شتر را . و ج . حرة . حر ( harr ) م . ع . حر الماء حرا ( از باب نصر ) : گرم كرد آب را . و حر النهار حرا و حرورا و حرارة ( از باب نصر و ضرب و سمع ) : گرم شد روز . و حر القتل : بسيار شد كشتار . و حرت النار ( از باب نصر ) : افروخته شد آتش . و حر : حريره پخت . حر ( herr ) ا . ع . فرج زن . لغتى است در حر . و جميل حر : يك نوع مرغى است . حر ( horr ) ا . ع . آزاد - خلاف بنده - و جوانمرد و كريم . و برگزيدهء از هر چيز و بهتر آن . و اسب نيكو . ج : احرار و حرار . و كبوتر بچه . و آهو بره . و مار بچه . و كار نيكو . يق ما هذا منك بحر اى بحسن و جميل . و رطب آزاد كه نوعى از خرما است . و چرغ و باز . و سياهى بالاى گوش اسب . و نيز حر : از اعلام است . و حر البقل : نرهاى كه خام خورده شود . ج : احرار البقول . و حر الثياب : لباس نفيس و با قيمت . و حر الدار : ميانهء خانه . و حر الرمل : ميانهء ريگ و برگزيدهء آن . و كذلك حر الطين . و و حر الوجه : رخساره . يق لطمه على حر وجهه : و جميل حر : يك نوع مرغى . و كذلك جميل حر . و ساق حر : قمرى نر . حر ( horr ) ص . ع . طين حر : گل بىريگ . و رمل حر : ريگ بىگل . حرا ( har ) ا . ع . ناحيه . و گشادگى . و ميانسراى . يق . نزلت بحراه : و بانگ مرغان و غوغاى آنها و يا عام است . و كنام آهوان . و جاى بيضه نهادن نعامه . ج : احراء . و نيز حرا : سزاوار ( لا يثنى و لا يجمع و لا يؤنث ) . و بالحرا ان يكون ذلك يعنى سزاوار است كه اين باشد . و انه لحرا ان يفعل كذا يعنى سزاوار است كه چنين كند . و نيز حرا ا خ : كوهى به مكه كه آن را حراء نيز گويند . حراء ( her ' ) ا خ . ع . كوهى به مكه فيه غار تحنث فيه النبى صلى اللّه عليه و آله ( مذكر و مؤنث و منصرف و غير منصرف استعمال مىشود ) . حراب ( her b ) ا . ع . ج . حربة . حراب ( her b ) م ع . حارب محاربة و حرابا . مر . محاربة . حرابة ( harr bat ) ا . ع . اصحاب آلات جنگ . حرابث ( har bes ) ع . ج . حربث . حرابى ( har ba ) ع . ج . حرباء . حرابى المتن ( har biyolmatn ) ا . ع . پشت مازه . حراة ( har t ) ا . ع . ناحيه . و گشادگى و ميان سراى . و بانگ مرغان و غوغاى آنها و يا عام است . و كنام آهوان . و جاى بيضه نعامه . و آواز افروختگى آتش . و آواز وزيدن باد بر درخت و رفتن آب . حرات ( harr t ) ا . ع . آواز افروخته شدن آتش . حرات ( harr t ) ع . ج . حرة ( harrat ) . حراث ( her s ) ا . ع . سوفار كمان كه چله در آن باشد . حراث ( her s ) ا . ع . تير تمام ناتراشيده . و بيخ پيكان . ج : آحرثة . و رفتن جاى چله در سوفار تير . حراث ( harr s ) ا . ع . كشاورز . و از اعلام است . حراث ( horr s ) ع . ج . حارث . حراثة ( her sat ) م . ع . حرث حرثا و حراثة . مر . حرث . حراثت ( her sat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كشتكارى و زراعت و فلاحت . حراج ( her j ) ا . ع . تاريكى . و حراج الظلماء : تاريكى در تاريكى . و نيز حراج : ج . حرج و حرجة . حراج ( her j ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بازارى كه در آنجا رخت و لباس و متاع و اسباب و كالا را جهة فروش عرضه كنند . و حراج كردن : عرضه كردن رخت و كالا و متاع تا هر كس گرانتر خرد به دو فروشند . حراجف ( har jef ) ع . ج . حرجف . حراجل ( har jel ) ع . ج . حرجل . حراجل ( hor jel ) ا . ع . دراز . حراجلة ( har jelat ) ا . ع . جاؤا حراجلة على خيلهم و عراجلة : آمدند سوار و پياده . حراجيج ( har jij ) ع . ج . حرجوج . حراد ( her d ) م . ع حارد محاردة و حرادا . مر . محاردة . حراد ( her d ) ص . ع . ج . حريد . حراد ( her d ) ا . ع . كم شيرى شتران . حرادى ( har diy ) ع . ج . حردى . حراديد ( har did ) ا . ع . سرهاى كوه . حرار ( har r ) ا . ع . آزادى و آزاد مردى . حرار ( harar ) م . ع . حر العبد حرارا و حرية ( از باب سمع ) : آزاد شد آن مرد و اصيل گرديد . حرار ( her r ) ع . ج . حر . و ج . حران . و ج . حرة . حرارة ( har rat ) ا . ع . گرمى .